Thân Hỷ Trường
Con sò là một sinh vật nhỏ bé, nhưng lại mang trên mình một chiếc vỏ to lớn và nặng nề. Chính sự nặng nề ấy khiến nó chìm xuống, nằm im lìm dưới đáy biển sâu. Trên phương diện tâm linh, con người chúng ta cũng không khác gì con sò ấy. Chúng ta mang một chiếc “vỏ” vô hình nhưng vô cùng nặng trịch và rất lớn: đó là bản ngã. Sự chấp thủ vào bản ngã đè nặng lên tâm thức, kéo chúng ta chìm xuống tận đáy biển sâu của vô minh, khiến ta trầm luân trong luân hồi khổ đau.
Chiếc vỏ của con sò bao bọc toàn thân nó, khiến nó nằm yên lặng lẽ, không thể di chuyển giữa lòng đại dương mênh mông. Cũng vậy, “bản ngã” với lớp vỏ dày đặc của tập khí và thói quen hữu lậu, bao trùm và trói buộc tâm thức chúng ta. Nó khiến ta đứng yên trong mê muội, không thể cất bước trên hành trình khai mở tâm linh. Vỏ sò rất cứng và khó xuyên thủng, chính sự cứng cáp ấy lại là rào cản khiến con sò không thể tiếp xúc với môi trường linh hoạt của biển cả. Cũng như thế, bản ngã của con người vốn rất kiên cố, hình thành từ vô số định kiến, quan điểm, và cái nhìn nhị nguyên. Nó ngăn ta lắng nghe lời dạy của thầy tổ, thánh hiền, cản trở sự tiếp nhận ánh sáng tuệ giác, khép kín cõi lòng để không thể cảm nhận chân lý đang vận hành khắp vũ trụ.
Con sò chính là biểu tượng sống động của bản ngã, một thứ không hình tướng, nhưng lại khiến ta luôn tưởng mình là “somebody”, là trung tâm của vũ trụ. Tuy thân nhỏ, nhưng vỏ lại lớn khiến nó tưởng mình to lớn phi thường. Bản ngã cũng vậy: tuy rỗng không, nhưng lại luôn tạo ra ảo tưởng về sự hiện hữu vô cùng trọng đại của nó. Sò thường sống cô lập, lẻ loi dưới đáy biển và không thích hòa đồng với những con sò khác để trở thành một đám sò. Và con người khi bị bản ngã che lấp cũng dễ rơi vào cảm giác đơn độc, tách biệt, sống trong thế giới riêng do chính mình dựng lên. Điều này trái ngược hoàn toàn với hạnh nguyện của Bồ Tát là luôn vượt qua cái “tôi” nhỏ bé để hòa nhập trong chân lý vị tha, và không ngừng mở rộng mạng lưới nhân duyên.
Muốn sử dụng được chiếc vỏ sò, thì thân sò phải không còn tồn tại trong vỏ của nó nữa. Khi vỏ sò trống rỗng, sẽ được dùng làm ‘loa’. Bên trong của vỏ sò có hình xoắn, làm cho cường độ âm thanh tăng lên nhiều, phần đầu nhọn của vỏ sò thường được cắt một lỗ nhỏ, tạo thành một ống thổi. Miệng vỏ sò loe ra rộng, giúp hướng và phóng âm thanh ra xa, nên âm phát ra to và vang dội. Tượng trưng như trên, nếu chúng ta muốn có khả năng “hú”, nghĩa là kết nối, truyền cảm hứng hay gọi mời người khác được hữu hiệu, thì sự chấp chặt vào bản ngã phải được chuyển hóa. Chỉ khi tâm thức ra ngoài sự kềm tỏa của cái tôi, thì chúng ta mới có thể làm một quản đạo để chuyển vận chân lý.
Trong pháp tu “Bảo Loa Thủ Nhãn”, con sò không chỉ là một vỏ vật chất vô tri, mà chính là một pháp bảo linh thiêng, có khả năng biến bóng tối thành ánh sáng, có tác dụng chuyển hóa phiền não thành quang minh. Biểu tượng sâu sắc cho triết lý “phiền não tức bồ đề”. Vỏ sò dùng để tu “Bảo Loa Thủ Nhãn” đích thực là một biểu tượng của chuyển hóa. Bóng tối, tượng trưng cho phiền não, vô minh và chướng ngại, khi đi vào trong bụng của vỏ sò, không bị chối bỏ, không bị tiêu diệt mà nhờ vào thần lực của hạt giống quang minh ŚCA nó được chuyển hóa từ từ thành ánh sáng. Khi đi qua lỗ thoát ở đầu vỏ sò ánh sáng ấy trở thành một tia sáng laser phóng thẳng lên bên trên.
Khi một con sò chết, xác thịt của nó bị tan rã, bị các sinh vật biển rỉa rói. Vỏ sò rỗng rang này bắt đầu một hành trình dài để đến được bờ. Nằm nơi đáy biển sâu thẳm, giữa bùn, cát. Vỏ sò được những dòng hải lưu, sóng ngầm, thủy triều đẩy dần về phía bờ. Hành trình đó không hề dễ dàng, vỏ sò va chạm vào cát, đá. Nó lại có thể bị mắt kẹt vào những cụm rong, rồi lại bi sóng kéo ra ngoài. Những con sò nằm ở đáy biển sâu xa thăm thẳm nhiều khi phải mất cả trăm năm mới có thể tới bờ được. Ở những vùng gần san hô hay hải đảo, nơi thường có nhiều dòng hải lưu và sóng mạnh có thể đưa vỏ sò vào bờ sớm hơn, nhưng đa phần đều phải trải qua thời gian rất dài trong hành trình từ lòng đại dương để đến được bờ biển.
Khi ta cầm một chiếc vỏ sò lên, cảm nhận được sự bóng láng, trơn tru nơi bề mặt, vì đó là kết quả của biết bao lần va chạm với cát, với san hô, và sự mài mòn không ngừng theo năm tháng. Trái lại, những chiếc vỏ sò còn sống dưới đáy biển thường sần sùi, thô ráp, bởi chưa từng trải qua những va đập vào cát, chưa từng được chà sát với san hô. Đó cũng chính là hình ảnh của hành trình tu tập. Con đường đi đến giác ngộ không thể chỉ tính bằng vài tháng hay một vài năm, mà là sự tích lũy qua cả một đời, thậm chí nhiều đời nhiều kiếp.
Chúng ta trầm luân trong biển khổ của phiền não, bị cuốn xoáy trong dòng nghiệp lực, duyên phần, nhưng cũng sẽ gặp những dòng pháp lưu vô hình, dần dần đưa ta đến bờ giác.Trên con đường ấy, mỗi lần vấp ngã, mỗi lần gặp nghịch duyên hay trái ý nghịch lòng, chính là một lần ta được mài giũa. Và chỉ khi tâm ta được dồi mài đủ, được rèn luyện đủ bởi nhiều khó khăn, thử thách, thì tâm linh mới tiến hóa, dẫn đến một tâm thức mới vượt khỏi sự chấp kẹt của cái ‘tôi”, ra khỏi bản ngã đầy mê muội và phi lý trí.
Thông điệp từ con sò dạy cho chúng ta một triết lý sâu sắc. Từ chỗ bị bao bọc, cố định, lặng lẽ nơi lòng đại dương sâu thẳm, chiếc vỏ sò bắt đầu trôi dạt, buông xả, chịu thay đổi, và cuối cùng lên đến bờ. Để rồi chiếc vỏ sò vô dụng ngày nào, nay được dùng làm loa có khả năng phát ra âm thanh vang đi rất xa, nhằm hội tụ, thông tin, báo hiệu đến người khác. Cũng như vậy, mỗi người trong chúng ta đều đang sống trong chiếc “vỏ sò” của chính mình: chiếc vỏ của bản ngã, của cái “tôi” đầy kiên cố và chấp thủ. Nhưng nếu ta có thể buông bỏ đi cái ý niệm sai lầm về “tôi”, biết chuyển hóa từ tâm thức vị ngã sang tâm thức vô ngã, thì cũng như chiếc vỏ sò xưa kia, ta bắt đầu sống một cuộc đời mới, không còn khô cứng, vô vị, mà là một đời sống trọn vẹn, có ý nghĩa, mang lại lợi lạc cho tha nhân.
Hành trình chuyển hóa ấy không phải là một chặng đường ngắn. Từ nơi chìm lặng dưới đáy biển sâu đến lúc được ai đó nhặt lên, lau sạch và sử dụng, đó là cả một quá trình dài, âm thầm, và đòi hỏi rất nhiều thời gian. Cũng vậy, trên con đường tu tập, chúng ta không thể mong cầu thành tựu nhanh chóng. Cần có sự kiên nhẫn, bền bỉ, và một niềm tin sâu về phật pháp. Đừng bao giờ nghĩ mình là “somebody”; một ai đó quan trọng, đặc biệt. Mà hãy luôn nhắc mình chỉ là một con sò bé nhỏ, đang nằm lặng lẽ dưới đáy đại dương của phiền não và vô minh. Nhưng nếu giữ được lòng khiêm cung, hằng tâm và kiên trì tu tập, thì một ngày nào đó, con sò bé nhỏ ấy sẽ được chuyển hóa và cuối cùng trở thành một pháp khí linh thiêng trong pháp tu “Bảo Loa Thủ Nhãn”, mang lại tác dụng nhiệm mầu không thể nghĩ bàn.